Wat is een probleemstelling?

Met je probleemstelling breng je in kaart welk probleem je met je onderzoek wilt onderzoeken of oplossen. Uit de probleemstelling vloeit de onderzoeksvraag van de scriptie. Het formuleren van je probleemstelling en doelstelling is dan ook geen onbelangrijke stap. Het bepaalt namelijk de algemene richting van de scriptie, het soort onderzoek dat je gaat uitvoeren en op welke manier je je vraagstuk gaat onderzoeken.

De probleemstelling formuleren

Het formuleren van de probleemstelling begint bij het onderwerp van de scriptie. Dat beginpunt vormt de basis van het onderzoek. Als je je onderwerpkeuze goed hebt voorbereid, is je onderwerp relevant en redelijk afgebakend.

Met de probleemanalyse zoom je verder in op een aspect van je onderwerp en formuleer je uiteindelijk een probleemstelling en doelstelling. Vraag jezelf af wat je nu precies te weten wilt komen. Wat is het ‘probleem’ binnen je onderzoeksveld dat nog (deels) opgelost moet worden? Laten we als voorbeeld het onderwerp ‘analfabetisme’ nemen.

Stap 1 - Verzamel informatie

Als eerste stap verzamel en lees je beschikbare literatuur over dit onderwerp. Op die manier kun je het ‘gat’ in de informatie vinden. Wat is er nog niet bekend? Stel, je ziet dat analfabetisme bij Nederlanders ouder dan 65 jaar nog onvoldoende onderzocht is. Je wilt daar graag verandering in brengen. De probleemstelling wordt dan toegespitst op deze doelgroep en het onderwerp analfabetisme.

Stap 2 - Welk probleem los je op?

Er is nu nog geen sprake van een daadwerkelijk probleem. Dat is dan ook de volgende stap. Vraag jezelf af welke problemen je zou moeten oplossen als je dit onderwerp met deze doelgroep wilt onderzoeken. Je dient bijvoorbeeld zeker te stellen dat er voldoende informatie beschikbaar is over 65+’ers met analfabetisme. Als dit niet het geval is, heb je meteen een probleem geïdentificeerd. Er is geen zicht op de doelgroep en daarom is er nog weinig tot niets over bekend. Deze probleemstelling formuleer je vervolgens tot onderzoeksvraag:

Hoe groot is de groep 65+’ers met analfabetisme in Nederland?

Stap 3 - formuleren

Je probleemstelling en onderzoeksvraag bepalen vervolgens ook hoe het onderzoek eruit gaat zien. In dit geval is een kwantitatief deskresearch onderzoek dat beschrijvend van aard is zeer geschikt.

De probleemstelling is een vast onderdeel dat opgenomen dient te worden in de structuur van je scriptie. In het onderdeel ‘probleemstelling’ geef je antwoord op de volgende vragen:

De probleemstelling als rode draad

Je probleemstelling geeft samen met de doelstelling niet alleen richting aan het onderzoek. Deze fungeert ook als rode draad bij het schrijven van de daadwerkelijke scriptie. Alle afzonderlijke onderdelen in je tekst zijn gebaseerd op en refereren terug aan de probleemstelling.

Een goede tip is dan ook om tijdens het schrijven per onderdeel te controleren of het verband met je oorspronkelijk geformuleerde probleemstelling duidelijk is. De correctoren van Scriptium die de structuur en inhoud van je scriptie controleren, zullen je document aan deze eis toetsen.

In het conclusiegedeelte van de scriptie wordt uiteindelijk uitvoerig een oplossing geformuleerd bij de probleemstelling. Je geeft dan dus antwoord op de onderzoeksvraag. Vergelijk je probleemstelling met de conclusie en stel vast dat je inderdaad sluitend en duidelijk antwoord geeft op de probleemstelling. Als je dat hebt gedaan, is je scriptie af en het onderzoek voltooid.

Externe probleemstellingen

In sommige gevallen wordt de probleemstelling door een externe partij aangeleverd. Een goed voorbeeld hiervan is adviserend onderzoek dat uitgevoerd wordt in opdracht van een bedrijf of instantie. De directie van een bedrijf heeft een probleem geïdentificeerd binnen de organisatie en wil dat met onderzoek oplossen. Een dergelijk probleem kan bijvoorbeeld zijn:

Het ziekteverzuim onder werknemers op de fabrieksvloer is in 2022 verdubbeld ten opzichte van 2021.

Hoewel de probleemstelling min of meer wordt aangeleverd, dien je nog steeds een probleemanalyse uit te voeren om uiteindelijk tot een afgebakende en goede onderzoeksvraag te komen. Zorg dat de probleemstellingssectie ten eerste beschrijft wat het probleem precies is. Ten tweede waar het probleem zich precies afspeelt en ten slotte wie er betrokken zijn bij het probleem.

Je onderzoeksvraag wordt vervolgens een vraag die bestaat uit één afgebakende en heldere zin. Laten we de probleemstelling voor het voorbeeld formuleren:

Let erop dat deze probleemanalyse zeer mager is en bedoeld is als illustratie. De daadwerkelijke probleemanalyse in je scriptie dient uitgebreider te zijn.

Voorbeeld van probleemanalyse en probleemstelling

Laten we het bovenstaande voorbeeld gebruiken voor een complete uiteenzetting van de probleemanalyse en probleemstelling:

Het ziekteverzuim onder werknemers op de fabrieksvloer van Friesland Campina in Sneek is in 2022 verdubbeld ten opzichte van 2021. Het gevolg is dat dagelijkse operationele werkzaamheden niet volgens planning uitgevoerd kunnen worden. Productie en leveranties komen in het gedrang. Zo bleek dat 20% van de leveringen in 2022 niet op tijd zijn uitgevoerd. De directie van Friesland Campina wil achterhalen waar het hoge ziekteverzuim aan ligt. Er is daarom gevraagd om een kwantitatief onderzoek om dit in kaart te brengen.

Professionele hulp van Scriptium

Heb je moeite met het opstellen van de probleemstelling? Wil je graag hulp van een professional die je ondersteunt bij het schrijven van de scriptie? Scriptium kan helpen met persoonlijke scriptiebegeleiding. Of het nu gaat om een kwalitatief of kwantitatief onderzoek, we hebben altijd een geschikte begeleider beschikbaar. Daarbij staan we 7 dagen per week voor je klaar.

8 reacties

  1. Mijn probleemstelling is: hoe kan het management tot een meer structurele samenwerking tussen de twee afdelingen komen, en wat is de passende leiderschapsstijl bij deze verandering? Hoe kan het best een SMART doelstelling hierop formuleren?

  2. Hallo Quint,
     
    zoals jij het hebt geformuleerd is het een onderzoeksvraag, geen probleemstelling. Een probleemstelling is altijd in de vorm van een stelling. Dat gezegd hebbende, een SMART doelstelling zou als volgt kunnen zijn:
     
    Het doel is om er binnen 12 maanden voor te zorgen dat afdelingen A en C binnen organisatie X meer gaan samenwerken op vlak van Y. De manier van leidinggeven binnen de teams dient te worden aangepast, opdat beide afdelingen meer kennis met elkaar delen met betrekking tot informatie Z.
     
    Zie ons artikel over de doelstelling voor meer informatie over het opstellen van een goede doelstelling in je onderzoek.

  3. Wat is de juiste volgorde? Moet eerst de probleemstelling geformuleerd worden? En daarna de doelstelling en hoofdvraag/deelvragen? Of eerst de doelstelling, dan de probleemstelling en dan onderzoeksvraag?

  4. Hallo Inge,
     
    Bedankt voor je vraag. Normaal gezien wordt eerst de probleemstelling gegeven, vervolgens het doel op basis van het probleem, en daarna volgen de onderzoeksvragen.

  5. Het kan in één zin neergezet worden. Je kunt ook een wat uitgebreidere probleemstelling schrijven. Die keus is aan de onderzoeker.

  6. Hai, ik loop een beetje vast om een geschikte probleemstelling te vinden bij mijn onderwerp. Er is namelijk niet echt een probleem.
    Mijn onderzoeksvraag is: ‘Welke elementen zorgen voor het oproepen van de emoties (blijdschap en verdriet) bij het zien van een schilderij uit de abstracte kunst bij jongeren tussen de 16 en 19 jaar?’
    Het is voor mijn PWS, maar het formuleren van een geschikte probleemstelling (en ook doelstelling) lukt niet helemaal. Heeft u suggesties of tips?

  7. Hallo Linde,
     
    Bedankt voor je vraag. Een probleemstelling formuleren is vaak niet verplicht wanneer de onderzoeksvraag niet van dien aard is dat er een probleemstelling kan/moet worden opgesteld. In dit geval gaat het om een beschrijvende onderzoeksvraag. Een beschrijvende onderzoeksvraag is doorgaans niet gekoppeld aan een probleem (er hoeft niets opgelost te worden). Als je toch een probleemstelling wilt/moet formuleren, dan zul je denk ik eerst de hoofdvraag moeten herformuleren en van deze beschrijvende onderzoeksvraag een andere vraag moeten maken.

Laat een reactie achter